چه عظيم‌تر بود و ليكن كسى ذوق ندارد همچون عنّين باشد كه لذّت جماع آنچنان كه هست درنيابد و جماعتى از حكيماى روشن روان و مجرّدان صاحب بصيرت ازين لذت درين عالم نصيب يابند و بدان ازين جهان مشغول گردند و نور عالم اعلى را صريح بينند و در نور عزّت غريق شوند و در آن خوشيها يابند هرج عظيمتر چنان كه قرآن گفت أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ و كان ما كان ممّا لست اذكره * فظنّ خيرا و لا تسأل عن الخبر اگرچ آن لذت كه ايشان يابند بعد از مفارقت نسبتى ندارد با آنچ اينجا يابند و آنچه ايشان درين عالم دريابند بيش از آن باشد يا مساوى آن بود كه ديگران در - آخرت بدان رسند اما آن كسانى كه ايشان را جهل مركب باشد و آن آنست كه حق را ندانند و نقيض حق اعتقاد بكنند ايشان را عذابى باشد كه از آن سخت‌تر نبود و هرگز خلاص نيابند زيرا كه فكرت و خواص ازيشان بستده باشند و با عالم انوار آشنائى ندارد و ظلمات در ايشان راسخ است وَ مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمى وَ أَضَلُّ سَبِيلًا و چنان كه گفت قِيلَ ارْجِعُوا وَراءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُوراً و ايشان را چون قوتها بستدند كر و كور و گنگ بمانند و انجذاب با عالم طبيعت و شوق بالذات جسمانى و دورى از آن چنانك گفت وَ حِيلَ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ ما يَشْتَهُونَ و حجاب از واجب الوجود چنانك گفت كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ و هيأت ظلمانى چنان كه گفت كَلَّا بَلْ رانَ عَلى قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ ازين هر سه رنجها ميرسد ايشان را كه وصف نتوان كرد كه ذى ثلاث مثعب اشارت به اين سه‌گانه است . اما آن كسانى كه عالم باشند و ليكن اصلاح اخلاق نكرده باشند ايشان عذاب سخت يابند كه علم ايشان را بعالم نور و ملاء اعلى مىكشد و فسق ايشان را بظلمات و اسفل السافلين مدتى در رنج بمانند و بعاقبت خلاص يابند اما نفوس ابلهان و صالحان كه بعصيان باطل و جهل مضاد با ايشان نباشد خلاص يابند و علاقه ايشان با جسم سماوى پديد آيد به حكم مناسبت نفوس و الف اين نفوس باجسام و غفلتش از مفارق پس در آنجا صورتهاى خوب بيند وَ فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ و هرچه ايشان آرزو كنند حاصل شود و آن صور محسوسات كه آنجا بينند شريفتر و خوبتر از صور اين صور عالم باشد